Tercih Rehberi Anasayfa     Üniversiteler

ÖĞRENCİ SEÇME VE YERLEŞTİRME SİSTEMİ (ÖSYS)

Dünyada orta öğretimden yüksek öğretime geçiş ile ilgili değişik ülkelerde farklı uygulamalar vardır. Ülkemizde de zaman içinde pek çok uygulama yapılmış ve bu uygulamaların eksik yönlerinin tamamlanması için çeşitli değişikliklere gidilmiştir. Kurulumuzca hazırlanan “Türkiye’nin Yükseköğretim Stratejisi” raporunda da belirtildiği gibi, uygulanmakta olan üniversiteye giriş sisteminde, sadece bir sınavın sonuçları ile orta öğretim başarı puanının ölçüt olarak kullanılması, öğrencilerin niteliklerinin göz ardı edilmesi sonucunu doğurmakta ve çoktan seçmeli sorularla öğrencilerin analiz, sentez ve değerlendirme yapabilme yetenekleri yeterince ölçülememekte olduğundan hareketle ülkemizin ihtiyaçları doğrultusunda, Avrupa Yüksek Öğretim Alanındaki çağdaş ve başarılı uygulamaları da dikkate alan, sivil toplum örgütlerinin ve konunun bütün ilgililerinin görüşlerine önem veren kapsamlı yeni bir çalışmanın yapılmasına Yükseköğretim Genel Kurulu’nun 14 Şubat 2008 tarihli toplantısında karar verilmiş ve kamuoyuna da duyurulmuştur. Konuya ilişkin ilgili kurum ve kuruluşlarla yapılan çalışmaların sonunda 2010 yılından itibaren yükseköğretime geçişte iki aşamalı bir sınav uygulanmasına karar verilmiş ve 29 Ocak 2009, 21 Temmuz 2009, 17 Aralık 2009 ve 17 Mart 2010 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantılarında konu görüşülerek sisteme son şekli verilmiştir. Yeni sisteme ilişkin özellikler aşağıda verilmiş olup, sınavlara ilişkin ayrıntılı bilgiye osym.gov.tr internet adresinden ulaşılabilir.

Yükseköğretime Geçiş Sınavı (Birinci Aşama)

Orta öğretimden yüksek öğretime geçişte iki aşamalı sınavın birinci aşaması “Yükseköğretime Geçiş Sınavı” olarak adlandırılan ortak ve tek bir sınavdır. “Yükseköğretime Geçiş Sınavı”, orta öğretimi başarı ile tamamlayan ve yüksek öğrenim görmek isteyen kişilerin tabi tutulacağı, yüksek öğretime geçiş için yeterliliği ölçen bir sınavdır. Bu sınav, Nisan ayının ilk yarısında yapılır ve adayların,
a) Açık öğretim programları ile örgün ön lisans programlarına yerleştirilmesinde esas alınacak olan başarı puanını,
b) Lisans programlarına yerleştirilebilmesi için yapılacak “Lisans Yerleştirme Sınavları”na girebilmeleri için aranan asgari başarı puanını belirler.

“Yükseköğretime Geçiş Sınavı”nda, orta öğretimde okutulan ortak derslerin yükseköğretim açısından temel ve belirleyici olanlarından soru sorulur. Bu sınav;
1. Türkçe (Dil ve anlatım),
2. Temel Matematik,
3. Sosyal Bilimler,
4. Fen Bilimleri
alanlarında test usulü ile yapılır. Test tek soru kitapçığında yer alan her bir alan için 40’ar, toplam 160 sorudan oluşur. Sınav süresi 160 dakika olup, tek cevap kağıdı kullanılır.

YGS Puanlarının Hesaplanması

YGS’de Türkçe, Sosyal Bilimler, Temel Matematik ve Fen Bilimleri testlerinden her biri için bir standart puan hesaplanır ve hesaplanan standart puanlar ile Tablo-1’deki ağırlıklar kullanılarak Ağırlıklı YGS Puanları (AYGS) hesaplanır. AYGS puanlarının her biri kendi içinde en küçüğü 100 en büyüğü 500 olan puanlara dönüştürülerek YGS-1, YGS-2, YGS-3, YGS-4, YGS-5 ve YGS-6 puanları oluşur. AYGS puanları YGS puanlarına dönüştürülürken, ilgili testlerin her birinden 4 ham puan alan adayların 140 YGS puanı; 8 ham puan alan adayların da 180 YGS puanı almaları sağlanır.

YGS Sonuçları Hangi Hakları Sağlar?

YGS’de en az bir puan türünde 140 ve üzeri puanı olmayan adayların; YGS puanları ile bir yükseköğretim programını tercih etme (Sınavsız Geçiş hakkı olanlar hariç) ve ikinci aşamadaki Lisans Yerleştirme Sınavlarına girme hakları bulunmamaktadır. YGS puanlarından 140’ın altında olanlar için ilgili yerleştirme puanı (Y-YGS) hesaplanmayacaktır.

1) YGS’de 140.000-179.999 arası puan alan adaylar, sadece meslek yüksekokulu ön lisans programlarlı ile açıköğretim programlarını tercih hakkı kazanır.

2) YGS puanlarından en az biri 180 ve daha fazla olan adaylar, ikinci aşama sınavlarına (LYS) girme hakkı kazanır.

3) YGS’de 180 ve üzeri puan alan adaylar, hem meslek yüksekokulu ön lisans programlarlı ile açıköğretim programlarını, hem de YGS puanı ile öğrenci alan lisans programlarını tercih hakkı kazanır.

Özel yetenek sınavıyla öğrenci alan eğitim programları dışındaki yükseköğretim programlarına başvurabilmek için YGS puanlarından en az birinin 140 ve üzeri olması, eğitim programları için ise en az 180 ve üzeri olması gerekir. Adayların, ortaöğretim alanlarının devamı niteliğindeki eğitim programları için de en az 140 ve üzeri puanı olması gerekir.

---

Lisans Yerleştirme Sınavları (İkinci Aşama)

“Lisansa Yerleştirme Sınavları”, adayların ders düzeyindeki bilgi ve yeteneklerini ölçen ve açık öğretim dışındaki örgün lisans programlarına yerleştirmede esas alınacak başarı puanını belirleyen sınavlardır.
Lisansa Yerleştirme Sınavları;
1. Matematik, Geometri Sınavı (LYS 1),
2. Fen Bilimleri (Fizik, Kimya, Biyoloji) Sınavı (LYS 2),
3. Türk Dili ve Edebiyatı, Coğrafya 1 Sınavı (LYS 3),
4. Sosyal Bilimler (Tarih, Coğrafya 2, Felsefe grubu) Sınavı (LYS 4),
5. Yabancı Dil Sınavı (LYS 5),
olmak üzere beş alanda yapılır.

LYS sınavları Haziran ayında iki hafta sonunda ve tek tek oturum şeklinde yapılır.

LYS Puanlarının Hesaplanması

LYS’de uygulanan her test ayrı ayrı değerlendirmeye alınır ve her test için bir standart puan hesaplanır. Bu standart puanlar ile Tablo-2’deki ağırlıklar kullanılarak adayların Ağırlıklı LYS puanları (ALYS) hesaplanır. ALYS puanlarından her biri kendi içinde en küçüğü 100 en büyüğü 500 olan puanlara dönüştürülerek LYS puanları oluşturur. LYS’de 180 ve üzeri puan alanlar, LYS puan türleri ile öğrenci alın lisans programlarını tercih edebilir.

Yerleştirme Puanının Hesaplanması

Her aday için hesaplanmış olan ağırlıklı ortaöğretim başarı puanları (AOBP-SÖZ, AOBP-SAY ve AOBP-EA) adayın alanı ile ilgili yükseköğretim programlarına yerleştirme yapılırken 0,15; adayın alanı dışındaki yükseköğretim programlarına yerleştirme yapılırken 0,12 ile çarpılarak sınav puanlarına katılarak ve böylece adayların yerleştirme puanları hesaplanır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 2880 sayılı Kanun’la değişik 45. maddesinin (a) fıkrasına ve 3708 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile 2547 sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 21’e göre, bir mesleğe yönelik program uygulayan ortaöğretim kurumlarının mezunları, Yükseköğretim Kurulunca saptanacak alanlarda bir yükseköğretim programına yerleştirilirken Ağırlıklı Ortaöğretim Başarı Puanının 0,06 katsayısı ile çarpımından elde edilecek ek puanlar yerleştirme puanlarına eklenir. Bu ek puanlardan yararlanmak için adayların ilgili puan türünde 180 veya daha yüksek puan almış olmaları gerekir.
2009-ÖSS Puanı veya özel yetenek sınavı sonucu ile bir yükseköğretim programına (açıköğretim kontenjansız programları hariç) yerleştirilen adaylar 2010-ÖSYS puanları ile bir yükseköğretim programına yerleştirilirken Ağırlıklı Ortaöğretim Başarı Puanına uygulanacak katsayılar yarıya düşürülür.
Sınavsız geçiş ile 2009 –ÖSYS’de bir yükseköğretim programına yerleştirilen adayların Ağırlıklı Ortaöğretim Başarı Puanlarına uygulanacak katsayılarda herhangi bir değişiklik yapılmaz.